Ngày 28/05/ Canh Thìn - 29/06/2000

Thời đức Phật còn tại thế, ngày thường chư Tăng Ni tu tập hoặc phân tán đi giáo hóa khắp nơi, nên không có thời gian ở chung một chỗ để cùng nhau sách tấn tu hành. Do đó Phật dạy, vào mùa mưa, chư Tăng Ni tụ hội về an cư ở một nơi để được những vị lớn hoặc các bậc trưởng thượng chỉ dạy việc tu hành thiền định, răn nhắc thúc liễm trong giới luật và học hỏi giáo lý sâu xa. Đây là thời gian các tu sĩ tụ họp về một trú xứ cùng sách tấn, nhắc nhở nhau những điểm còn khiếm khuyết, những gì người sau chưa biết thì người đi trước chỉ dạy cho. Như vậy, đối với đức Phật mùa An cư là tối quan trọng.

Ngày nay hoàn cảnh đã khác, chúng ta không phải đi giáo hóa bốn phương mà ở một chỗ, người trước nhắc nhở người sau. Tuy nhiên, hàng đệ tử Phật vẫn y theo lời dạy của Phật, giữ ba tháng an cư ở yên một chỗ tinh tấn tu hành. Bởi vì nếu không phải là mùa An cư, khi gặp những chuyện không thật sự cần thiết lắm, chư Tăng Ni cũng đi nơi này nơi kia làm mất nhiều thời gian tu hành. Vì vậy, ba tháng an cư bắt buộc phải ở yên một chỗ để thúc liễm thân tâm. Ngoài việc ở một chỗ tinh tấn tu hành, Tăng Ni còn phải học hỏi, tìm hiểu cho sáng tỏ những điều Phật tổ dạy để tu. Cho nên, nếu y lời Phật dạy mà tu hành thì sau mùa An cư là được thêm một tuổi đạo, tức là tuổi đạo đức.

Vì tầm quan trọng đó, cho nên trong ba tháng, Thầy nhắc nhở Ni chúng phải siêng năng, cần mẫn tu hành để tăng trưởng đức hạnh, tăng trưởng trí tuệ. Được vậy mới xứng đáng thêm một tuổi hạ hay là tuổi đạo. Nếu trong một năm, ngày tháng nào cũng bình thường, không có sự cố gắng miên mật, không tăng tiến thêm một chút nào thì chưa xứng đáng thêm một tuổi đạo. Làm sao qua một mùa An cư, trí tuệ được mở mang sáng suốt, đức hạnh càng thêm tăng trưởng, giới luật được trang nghiêm thanh tịnh hơn. Được như vậy thì một năm chúng ta có thêm một tuổi đạo mới thật xứng đáng, còn cứ tu bình thường không tăng không tiến, mà nói được một tuổi đạo thì chỉ thêm hổ thẹn mà thôi.

Trong kinh Di Giáo, Phật nói phiền não rất đáng sợ, như ba con rắn độc. Ba con rắn độc là gì? Tham, sân, si. “Rắn độc phiền não ngủ trong tâm các ông, thí như rắn hổ mang ngủ trong nhà các ông, phải sớm dùng móc sắt trì giới đuổi trừ nó, chừng nào rắn độc ra rồi mới có thể an giấc. Nếu nó chưa ra mà các ông ham ngủ, ấy là người không biết hổ thẹn”.

Độc phiền não trong tâm đáng sợ, Phật thí dụ như rắn hổ mang đang ngủ ở trong nhà, khi nó thức dậy thì sẽ hại mình. Nếu nội tâm còn tham sân si, đó là còn nuôi ba con rắn độc trong nhà. Rắn độc này còn nguy hiểm hơn rắn độc ở ngoài, vì rắn độc bên ngoài cắn chỉ chết một thân này, còn rắn độc tham sân si thì phá hại mọi người, khiến phải chịu khổ luân hồi từ đời này và vô số đời sau nữa. Cho nên, ba độc tham sân si còn độc hơn các loại rắn độc bên ngoài. Vì đó là thứ nguy hiểm, nó lôi kéo mình đi trong sanh tử không cùng.

Vậy nên mỗi người phải kiểm lại nội tâm mình, xem tham sân si còn nhiều hay ít? Nếu còn nhiều thì phải chịu trầm luân hoài, nên Phật nói độc hơn rắn độc. Tất cả Ni chúng mai kia sẽ làm thầy người, khi đem lời Phật dạy ra hướng dẫn cho người ta tu, bảo họ phải dẹp bỏ tham sân si mà bản thân mình chưa dẹp được thì sao? Nếu Phật tử dẹp được ba độc mà Tăng Ni không dẹp được, thì Tăng Ni đứng sau Phật tử một bước rồi!

Nên nhớ, mình là người dẫn đường chứ không phải là người nối gót theo sau. Chúng ta đã là người dẫn đường thì những gì xấu dở phải dẹp bỏ trước, rồi mới chỉ dạy cho người sau bỏ được. Mình còn nguyên tham sân si mà bảo người sau bỏ, hoặc chỉ cách cho người khác dẹp bỏ, ấy là vô lý, không ai tin nổi! Vậy nên mỗi người cần phải biết rõ ba độc để tiêu diệt, cho nó chết dần chết mòn, đến khi nào ba con rắn độc ra khỏi nhà chừng đó ngủ mới yên. Không riêng một người nào, mà tất cả phải tự kiểm điểm. Xét lại mình, thấy còn một thứ là đã không tốt huống còn đủ cả ba thứ. Nếu còn đủ ba thứ thì chắc chắn không bao giờ giải thoát được.

Người tu chứng quả Tu-đà-hoàn, tham sân si tuy chưa sạch nhưng cũng dần hết, dần sạch. Qua bảy lần trở lại tu hành, đến chừng sạch hết tham sân si thì mới vào được quả thứ tư. Thế nên, muốn chứng đắc thánh quả mà gốc tham sân si không dẹp, thì khó đạt được sở nguyện của mình. Do đó, hôm nay Thầy nhắc cho tất cả Ni chúng nhớ, còn một chú rắn độc nào ở trong nội tâm thì mình còn khổ, chưa giải thoát được. Cho nên phải cố gắng tận lực tiêu diệt ba độc, chừng nào ba thứ đó chết sạch thì sự tu mới tiến được, còn ba độc thì tu bao lâu cũng không thành công.