Ngày 28/04/ Tân Tỵ - 20/05/2001

Thầy đứng bên ngoài nghe bảy, tám chục người mà tụng kinh nhỏ xíu, thấy không được chút nào! Ni chúng phải nhớ, tụng kinh là tu.

Tại sao Thầy nói tụng kinh là tu? Bởi vì khi tụng kinh thì nhất tâm chánh niệm, tập trung vào lời kinh, miệng đọc âm thanh ngân vang đều đặn nhịp nhàng. Thế nên, lúc tụng kinh chẳng những tâm mình được thanh tịnh, mà quỷ thần nghe cũng an vui. Do đó sau mỗi thời tụng kinh, đều đọc bài kệ hồi hướng cho âm siêu dương thới. Nghĩa là chẳng những cầu nguyện cho người sống được an ổn thong dong, mà còn cầu cho người âm được siêu thăng. Muốn họ được siêu thăng thì chúng ta phải nhất tâm tụng kinh, lúc đọc lời lẽ cần rõ ràng. Bởi có nghe được thì họ mới siêu thăng, còn nghe không được thì làm sao siêu thăng.

Toàn chúng nhớ tụng kinh cho đều, đừng quá cao cũng đừng quá thấp. Giữ cho lời kinh được liên tục, ngưng rồi phải tụng tiếp, chứ im ru chỉ còn vài người tụng thì không hay. Người này ỷ lại người kia, nên tụng vài ba câu rồi im lặng để cho người khác tụng, người kia cũng tụng ít câu rồi để cho người khác tụng. Như vậy không được. Tụng kinh chứ không phải ngồi thiền đâu mà không chịu tụng! Tới giờ tụng kinh, tự thân mình phải nghiêm trang tề chỉnh, đọc từng câu từng lời cho rõ ràng, câu nào ra câu nấy đừng để bị đứt đoạn, không được khi thì đọc to, lúc lại làm thính im lặng. 

Tụng kinh là đọc lại lời Phật dạy, nên khi tụng thì miệng đọc âm thanh rõ ràng, lỗ tai lắng nghe, giữ tâm thanh tịnh. Đó chính là thiền, chứ đâu phải ngồi làm thinh mới là thiền. Ở trong động mà chuyên chú vào lời kinh đang tụng, lắng tâm thanh tịnh. Được như vậy thì giờ tụng kinh mới có giá trị, còn giờ công phu tu hành mà tiếc từng hơi không muốn đọc, để cho người khác tụng, như vậy có tốt lành gì! Thầy nhắc, từ đây về sau tất cả phải chú ý về cách tụng kinh của mình, nếu còn lôi thôi nữa thì Thầy sẽ rầy phạt.

Có nhiều người hiểu lầm, nghĩ chuyên tu là phải ngồi thiền hoài, còn đi ra lao động hay tụng kinh là không chuyên tu. Hiểu vậy là trái với đạo lý. Xưa kia, trong pháp hội của Lục Tổ có những vị Tăng ngồi thiền ngoài hành lang, Tổ đi ngang nắm lỗ tai thổi một cái. Tại sao vậy? Đây là Tổ muốn cảnh tỉnh, không phải ngồi thiền mới tu, mà phải tu trong mọi hoạt động, trong các oai nghi đi đứng nằm ngồi, lúc nào cũng là giờ tu. Khi lao động, mỗi người được giao công tác gì thì cứ thầm lặng làm cho tròn trách nhiệm, nhưng vẫn không quên Ông chủ của mình. Đó mới là khéo tu.

Đa phần thường có bệnh, lúc làm việc chung vài huynh đệ là vừa làm vừa nói chuyện, mới đâu nói chuyện đạo lý, lần hồi thì nói ra chuyện bên đông, bên tây... Chỉ lo tán tâm tạp thoại nên không nhớ tu. Đó là làm việc mà thiếu tu. Thế nên đối với người sơ cơ, chư Tổ thường dạy trong bốn oai nghị thì ngồi là thù thắng hơn hết. Vì lẽ đó mà ở thiền viện, chúng ta dành cả buổi chiều và buổi tối để tọa thiền, còn buổi sáng thì lao động để vừa có sức khỏe, vừa tu được trong cảnh động.

Vậy là chúng ta chẳng những tu trong bốn oai nghi, mà còn tu trong tất cả hoạt động. Khi ra ngoài hoạt động hoặc lúc làm công tác, chuyện gì cần thì nói, không cần thì mỗi người cứ lặng lẽ vừa làm vừa tu. Nếu có nói, chỉ nên nói những chuyện đạo lý, những việc tu hành. Điều gì hay kể cho huynh đệ cùng nghe để sách tấn với nhau, còn chuyện thị phi thì đừng nói, trái với đạo lý không tốt. Nếu cảnh tĩnh tu được, ra cảnh động tu không được thì kết quả có nửa chừng. Vì vậy, trong cảnh động và cảnh tĩnh đều tu được mới là kết quả trọn vẹn. 

Gần đây, trong chúng có vài vị nhập thất ra trình Thầy, thấy có tiến bộ đáng mừng, nhưng ra khỏi thất không biết còn giữ được hay không? Chỗ này phải khéo. Các vị nhập thất ra tu tiến cũng đừng vì muốn giữ được công phu, khi nghe Thầy rầy người khác thị phi mất thời gian tu, rồi cứ im lìm không nói năng gì với ai, lù khù không chút linh hoạt, như vậy cũng không được. Nhập thất ra cứ sinh hoạt nói năng bình thường. Nói những việc có liên quan tới công tác, hoặc trong khi nghe câu kinh hay, đem ra thảo luận với huynh đệ. Như vậy thì không có lỗi lầm, kỵ nhất là nói lỗi của người này người kia.

Chúng ta đâu phải ai cũng sống tới bảy, tám mươi tuổi mới chết. Vừa rồi, Hạnh Thanh là Trụ trì Tịch Chiếu mới 60 tuổi đã viên tịch. Như vậy, trong chúng kiểm lại xem, mình đã sống hơn phân nửa đời người rồi mà sự tu tiến được bao nhiêu, hay còn trồi lên tụt xuống hoài? Cho nên mỗi người phải luôn nhớ, vận dụng tất cả thời gian có được trong lúc còn mạnh khỏe lo tu hành. Những vị ở lâu chừng nào thì phải tu kỹ chừng ấy, đừng để “nhất niên Phật tại tiền, nhị niên Phật thăng thiên”. Đây là căn bệnh càng tu lâu, càng ỷ lại. Những đứa đã “thập niên”, không biết Phật ở đâu rồi?

Đừng nghĩ rằng mình đã lớn, đã giỏi rồi không cần nỗ lực theo thời khóa nữa. Người tu lâu cũng giữ thời khóa nghiêm chỉnh để xứng đáng là mẫu mực cho đàn em, chứ không phải tu lâu rồi thả trôi. Thầy thấy có những đứa giải đãi, hôm nào bệnh một chút là trùm mền ngủ. Hơi nhọc một chút thì rên: “Bữa nay đau đầu quá!”. Rồi báo bệnh ngủ luôn. Người như vậy là yếu dở, lúc bệnh phải mạnh mẽ tinh cần hơn thì mới vượt qua được.

Thầy ở tuổi này mà không bao giờ dám bỏ thời thiển nào, trừ khi đi đâu về quá mệt thì bỏ thời đầu hôm, còn thời khuya không dám bỏ. Nếu ở yên tại chỗ thì hai thời thiền nhất định giữ đều đặn. Nhờ giữ đều đặn nên Thầy khỏe, sự tu ngày càng sáng, thấy được những điều hay nên mới phấn khởi tu. Nếu cứ thả trôi tà tà, chầm chậm hoài thì đâu thấy điều gì hay, không thấy hay thì tu hành đâu có phấn khởi.

Thầy nhắc tất cả trong chúng, người nhỏ thì cố gắng tu theo thời khóa, người lớn phải giữ chừng mực đúng đắn. Tu hành sao vừa lợi mình, vừa làm mẫu mực cho người sau. Chúng nhỏ thấy quý cô lúc nào cũng tinh tấn tu thì cố gắng, thấy người lớn uể oải thả trôi thì tự nhiên buông lung theo. Vậy hỏng hết, người trước tu không được kết quả, người sau cũng không tới đâu. Do đó, mong toàn chúng phải ý thức trách nhiệm của mình, ai cũng nỗ lực tu.

Đức Phật tu thành đạo rồi, lúc tuổi đã cao mà trưa nào sau giờ thọ trai, Ngài cũng vào rừng đi kinh hành dưới tàn cây, xong rồi thì ngồi thiền. Dù tối hay khuya đức Phật cũng ngồi thiền đều đặn, các thầy Tỳ-kheo lấy làm lạ thưa:

- Bạch Thế Tôn, Ngài dạy chúng con ngồi thiền để được định, định rồi thì trí tuệ sáng mới giác ngộ. Bây giờ, đức Thế Tôn đã giác ngộ rồi, vậy Thế Tôn còn ngồi thiền làm gì nữa?

Phật dạy:

- Ta ngồi thiền, một là để giữ sức khỏe cho mình, hai là làm gương cho người sau. 

Đức Phật ngồi thiền vì muốn những đệ tử Phật sau này, khi tu hành bê tha biếng trễ thì nhớ lại, xưa kia đức Phật đã thành Phật rồi mà còn ngồi thiền, huống là mình chưa chứng thánh quả, lại dám bỏ trôi sao? Đức Phật đã già, sắp nhập Niết-bàn vẫn làm gương mẫu cho người sau, nên chúng ta phải nhớ mà cố gắng. Mai kia đi trụ chỗ nào, làm Thầy cầm cân nẩy mực cho đúng để đệ tử noi theo. Chẳng lẽ tới giờ tu, bắt đệ tử đi tụng kinh, ngồi thiền, còn mình thì uống trà hoặc nằm ngủ. Như vậy không đủ tư cách làm thầy.

Thầy nhắc nhở dạy bảo như thế, toàn thể Ni chúng ý thức, cố gắng tu hành. Lúc còn trẻ, còn khỏe mạnh, không nên để mất thời gian quý báu sau này hối hận không kịp. Tất cả nên nhớ, phải biết tiết kiệm thời gian, không vì những chuyện khác mà xao lãng việc tu, cũng không nên có những hành động hoặc việc làm gì trái với đường lối tu hành của thiền viện.